कृषि विकास विकासशील देशहरू जस्तै नेपालमा दिगो विकास र गरिबी निवारणका लागि आधारभूत छ जहाँ कृषि, खाद्यको प्राथमिक स्रोत र घरेलु अर्थतन्त्रमा योगदानको अलावा, उद्योगहरूका लागि कच्चा पदार्थ उपलब्ध गराउने र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा पनि प्रमुख हिस्सा ओगट्ने क्षेत्र हो। मूलतः कृषि विकासका तीन आयामहरू छन्- कृषि अनुसन्धान, कृषि शिक्षा र कृषि प्रसार। प्रसार सेवाहरूले मुख्य रूपमा किसानहरूको प्राविधिक ज्ञान र खेती व्यवस्थापन कौशल अभिवृद्धि गर्ने साथै कृषि विकासका लागि प्रभावकारी सूचना प्रणालीको स्थापना गर्ने उद्देश्य पूरा गर्छन् जसले दीर्घकालमा सुधारिएको उत्पादन, बढेको आर्थिक प्रतिफल र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा योगदान वृद्धि गर्ने विश्वास गरिन्छ। प्रसार सेवाहरूको उल्लेखित उद्देश्य पूरा गर्न सहयोग पुर्याउन नेपाल कृषि प्रसार संघ (NAEA), कृषि विकासका विभिन्न क्षेत्रमा कार्यरत पेशाकर्मीहरू समावेश भएको एक गैर-नाफामूलक पेशागत संघको रूपमा सन् २०१८ (वि.सं. २०७५) मा स्थापना भएको छ। NAEA पेशागत भ्रातृत्व मार्फत कृषि रूपान्तरणमा आफ्नो तहबाट उत्कृष्ट योगदान दिन प्रतिबद्ध छ।
NAEA को मिशन आफ्ना सदस्यहरू र नीति पैरवी गतिविधिहरू मार्फत कृषि प्रसारको विज्ञान र पेशालाई प्रवर्द्धन गर्नु हो। हाल NAEA सँग १६३ सदस्यहरू छन्। हाम्रा सदस्यहरूको बहुमत सरकारी कर्मचारीहरू छन् तर सदस्यता निजी क्षेत्र र कृषि कलेज तथा विश्वविद्यालयहरूबाट पनि समावेश छ। NAEA को कृषि, पशुपन्छी, वन तथा मत्स्य विभाग; विभिन्न प्रादेशिक विभागहरू; स्थानीय सरकारहरूका कृषि इकाइहरू, कृषि व्यवसाय संगठनहरू, निजी क्षेत्र र अन्य सरोकारवाला निकायहरू जस्ता विभिन्न संगठन र सरकारी विभागहरूसँग राम्रो सम्बन्ध छ।
एक रणनीतिक संस्थाको रूपमा, NAEA कृषि प्रसारको विज्ञान र कलामा पेशागतता अभिवृद्धि गर्न नीति तथा कार्यक्रमहरू प्रवर्द्धन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ। पेशागतता देशभित्र र बाहिरका विविध प्रसार कर्मचारीहरूसँग अन्तरक्रिया मार्फत प्राप्त गरिन्छ।
उद्देश्य:
NAEA को उद्देश्य प्रसार पेशाकर्मीहरू, शिक्षाविद्हरू, अनुसन्धानकर्ताहरू, तालिमकर्ताहरू, व्यवस्थापकहरू र प्रशासकहरू माझ कृषि प्रसारको विज्ञान र कलामा पेशागतता प्रवर्द्धन गर्न नीति पैरवी गर्नु हो। NAEA का मुख्य उद्देश्यहरू निम्नानुसार छन्:
- छलफल, सेमिनार, कार्यशाला, निर्देशन, प्रकाशन, बैठक र अन्य गतिविधिहरू मार्फत ज्ञान र विचारहरू आदान-प्रदान गर्न मञ्च उपलब्ध गराउने;
- किसानहरू र अन्य सरोकारवालाहरूका समस्या र मुद्दाहरूको प्रकाशमा कृषि नीति, रणनीति, योजना र कार्यक्रमहरूको समीक्षा गरी नवीन समाधानहरू प्रस्तुत गर्ने;
- कृषि विकासका लागि प्रभावकारी सञ्चार सुधार गर्न कृषि शिक्षा र प्रसारका चुनौतीहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्ने;
- सदस्यहरूलाई विषयसँग सम्बन्धित परामर्श र सेवाहरू सञ्चालन गर्न सक्षम बनाउने; र
- राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धित संस्था र संगठनहरूसँग पारस्परिक हितका सबै मामिलामा सहकार्य र सम्पर्क गर्ने।
मुख्य गतिविधिहरू:-
NAEA ले निम्न गतिविधिहरू सञ्चालन गर्छ:
- कृषि प्रसार पेशाकर्मीहरू माझ पेशागतता प्रवर्द्धन गर्न नीति सल्लाह प्रदान गर्ने र कृषि प्रसार प्रणालीलाई संस्थागत गर्न समस्या तथा मुद्दाहरूको विश्लेषण गर्ने;
- कृषि विज्ञानको जानकारी र नयाँ प्रविधिहरू वितरण गर्ने;
- सम्मेलन, सेमिनार, कार्यशाला, तालिम, वार्ता कार्यक्रम र सदस्यहरू तथा सम्बन्धित पेशाकर्मीहरूबीच अन्तरक्रिया आयोजना गर्ने;
- कृषि विज्ञान र सम्बन्धित पक्षहरूमा अनुसन्धान र परामर्श सेवाहरू सञ्चालन गर्ने;
- कृषिमा विशेषज्ञ प्रसार सेवा विकास गर्न सदस्यहरूका लागि तालिम कार्यक्रमहरू व्यवस्था गर्ने;
- पेशागत विकास र कल्याणका लागि अन्य राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संगठनहरूसँग सञ्जाल स्थापना गर्ने;
- जर्नल, कार्यवाही र अन्य अवसरगत/मुद्दागत पत्रहरू प्रकाशन गर्ने;
- सदस्यता गठनलाई प्रोत्साहन गर्ने, पुस्तकालय र अन्य स्रोत केन्द्रहरू कायम राख्ने;
- सरोकारवाला निकायहरूको क्षमता विकासमा कोष परिचालन गर्ने र पारदर्शिता कायम राख्ने; र
- किसानहरू, कृषि व्यापारीहरू, उपभोक्ताहरू, सरकार र अन्य सरोकारवालाहरूका उद्देश्यहरू पूरा गर्न अन्य कार्यहरू सञ्चालन गर्ने।